Tuin der Gedachten

Julia

De Julia begint met een Vondel citaat uit de Gysbreght

Daar zo de Liefde viel,

Smolt Liefde ziel met ziel,

En hart met hart te gader –

Die Liefde is sterker dan de dood;

Geen Liefde komt Gods Liefde nader,

Noch is zo groot.

-VONDEL

eERSTE HOOFDSTUK: EEN BRIEF AAN sOPHIE. eEN VRIENDIN VAN DE SCHRIJVER DIE HEM VRAAGT ‘jULIA’ UIT TE BRENGEN. iN HET MIDDEN OF ZE EEN ECHT PERSOON IS OF EEN DENKBEELDIGE, ‘WIJZE’ VROUW (WANT sOPHIE = WIJSHEID)

bRIEFROMAN

pERSONAGES: eDUARD, jULIA, aLCESTE, wERTHER

‘jULIA’ VERTELT HET VERHAAL VAN EEN DEUGDZAME, ZUIVERE LIEFDE DIE UITEINDELIJK TRAGISCH AFLOOPT, AL DAN NIET DE GELIEFDEN ZELF ER HEILIG VAN OVERTUIGD ZIJN DAT ZE ELKAAR IN HET HIERNAMAALS WEER ZULLEN TREFFEN.

iETS OVER HET SENTIMENTALISME:

Kenmerken sentimentalisme

  • verwoorden van gevoelens
  • vaak over de liefde
  • “gevoelige verlichting”
  • pathetisch taalgebruik
  • veel gebruik van leestekens
  • veel kritiek, belachelijk gemaakt en zorgen over invloed (Werther)

Werther – vroege romantiek of gevoelige verlichting (sentimentalisme)?

nOTITIES

  • ‘LATEN WE ONZE LICHAMELIJKE VERLANGERS ONDERDRUKKEN OM ALLEEN NAAR HET ZUIVERSTE GEVOEL TE LUISTEREN’ EEN KENMERK VAN HET SENTIMENTALISME IS DAT ZE TUSSEN VERLICHTING EN ROMANTIEK INZIT. jA HET GAAT OVER GEVOEL, MAAR UITEINDELIJKE IS DE RATIO HET BELANGRIJKSTE. dEZE RATIO WORDT ALLEEN TOEGEPAST OP HET GEVOEL
  • HET WERELDBEELD WAT NAAR VOREN KOMT IS DAT WE ALS MENS NIET HET GROTERE PLAN VAN GOD KUNNEN DOORGRONDEN. jULIA EN eDUARD UITEN CONSTANT HUN DANK VOOR DE (GODDELIJKE) VOORZIENIGHEID EN VERTROUWEN EROP DAT DEZE HET BESTE MET HEN VOORHEEFT WAARDOOR HUN LIJDEN OMGEZET WORDT IN GELUK (WANT HET IS gODS WIL, DUS MOET HET GOED ZIJN)
  • dE HARTSTOCHT, HET LICHAMELIJKE EN TEGELIJK ZWAKKE VAN DE MENS, MAG ONS DAN EEN MOMENT BENEVELD HEBBEN, MAAR UITEINDELIJK MOET DE STEM VAN HET VERSTAND VAN ZICH LATEN HOREN, EN OOK DE STEM VAN HET GELOOF, DIE IN ALLE HARTEN KLINKT. zIJ ROEPEN ONS GEZAMENLIJK TOE± ER IS GEEN WAARDEVOLLERE LIEFDE DAN DIE UIT gOD VOORTKOMT EN DIE VOOR gOD BEDOELD IS. aLLEEEN ZIJ LEIDT NAAR HET VOLMAAKTE.´ -> DIT SOMT DE KERNBOODSCHAP VAN HET BOEK WEL OP
    • jA! dE LIEFDE IS IN DE hEMEL / dAAR, DAAR IS DE ZUIVERE LIEFDE / hIER BENEDEN IS ZIJ ZELDEN TE VINDEN / ALLEEN BIJ AARDSE ENGELEN.
  • dE VROUW WORDT OP EEN VOETSTUK GEPLAATST ALS BOVENMENSELIJK. eDUARD NOEMT jULIA HERHAALDELIJK EEN ENGEL, TERWIJL ZIJ DAT SOORT COMPLIMENTEN VOOR HEM NIET HEEFT
    • hEMELSE ENGEL, ZAL IK DAN ALTIJD MINDERWAARDIG ZIJN AAN JOU EN NOOIT JE GELIJKE WORDEN?
  • dE NATUUR WORDT UITVOERIG BESCHREVEN DOOR EDUARD EN DAN MET NAME IN RELATIE TOT HOE HIJ ZICH VOELT. dIT IS EEN TYPISCH ROMANTISCH MOTIEF
    • IN DE KALME NATUUR ZIE IK jULIA WEERSPIEGELD. hET KRONKELENDE BEEKJE DAT LANGS MIJ KABBELT, MURMELT ZACHTJES JE LIEFLIJKE NAAM EN HET AFNEMENDE WESTENWINDJE HERHAALT HEM DUIDELIJK HOORBAAR.
    • HIER IN HET KILLE NOORDEN, VER VAN JOU, EENZAAM EN ONBEKEND
  • jULIA EN eDUARD ZIJN NIET BANG VOOR DE DOOD, WANT ZE ZIJN ERVAN OVERTUIGD DAT ZE IN DE HEMEL ELKAAR ZULLEN ONTMOETEN EN DE ZUIVERE LIEFDE ZULLEN ERVAREN. dIT GAAT OOK NAADLOOS OVER IN EEN ROMANTISCH VERLANGEN NAAR DE DOOD. zE ZIJN NIET BANG OM TE STERVEN. aL IS JULIA WEL BANG WANNEER DE TWEE EEN KERKHOF BEZOEKEN
  • dOODSMOTIEVEN KOMEN SOWIESO VEEL TERUG, HET KERKHOF, eDUARD DIE FANTASEERD OVER LIEFDESKOPPELS DIE UITEINDELIJK BIJ HUN GRAF ZULLEN STAAN EN HIJ KOOPT EEN HUIS VANUIT WAAR HIJ KAN UITKIJKEN OP jULIA’S GRAF.
  • cONTRAST MET ‘WERTHER’ ZIT MET NAME IN HET IDEE ROND ZELFMOORD. dE ONTMOETING MET wERTHER DOET eDUARD INZIEN DAT HIJ NOG NIET ZO ONGELUKKIG IS. bOVENDIEN IS ZELFMOORD EEN ZONDE EN DAN ZOU eDUARD NIET IN DE HEMEL KOMEN. LATER ZEGT HIJ NA DE DOOD VAN JULIA:
    • mAAR WEES NIET BEZORGD DAT DE WANHOOP MIJ TOT IETS GEWELDADIGS ZAL AANZETTEN. dE STORM DIE DOOR MIJN ZIEL GIERDE, IS AFGENOMEN. dE STEM VAN HET GELOOF HEEFT DE ONRUST VAN MIJN ONBEHEERSBARE EMOTIES WEGGENOMEN. wAT ZIJN WIJ TOCH ZWAKKE STERVELINGEN

eNKELE AANTEKENINGEN UIT HET NAWOORD

  • oNDUIDELIJKE TIJDS- EN PLAATSBEPALINGEN
  • TYPOGRAFIE MET STREEPJES DIE GEDACHTEN WEERGEVEN
  • BRIEFROMAN, AL IS HET MINDER GESTRUCTUREERD ALS SARA BURGERHART
  • LAATSTE HOOFDSTUK GERICHT AAN DE MAAN ALS VERTROUWELING. zO TYPISCH VOOR HET GENRE DAT DE DUITSE VERTALER DIT HOOFDSTUK WEGLIET WANT DIE ‘VOND DAT DE MAAN AL TE VEEL LASTIGGEVALLEN WERD IN DERGELIJKE LITERATUUR’
  • eR VERSCHEEN IN 1793 EEN ANONIEME PARODIE OP JULIA, WAARMEE fEITH’S ANGST DAT HIJ BELACHELIJK GEMAAKT ZOU WORDEN IN VERVULLING GING. dE PARODIE IS KORT, ZEER CONCREET IN PLAATSBEPALINGEN EN ALLES BEHALVE DEUGDZAAM.

gELEZEN: HERTALING aRJEN VAN mEIJGAARD (2024) EN HERUITGAVE OORSPRONKELIJKE TEKST UIT 1982 https://www.dbnl.org/tekst/feit007juli01_01/index.php